ProjectenModerne oplossing voor middeleeuwse sluis

De oudste nog werkende sluis van Europa is de Kolksluis in Spaarndam. De kademuren van het in 1280 gerealiseerde rijksmonument zijn aan vervanging toe. Maar eerst zijn slimme noodmaatregelen nodig om de veiligheid van de kades te garanderen. Opdrachtgever hoogheemraadschap van Rijnland werkt voor dit project met Beens Groep samen in een bouwteam.

Met zijn monumentale status illustreert de Kolksluis het historische karakter van Spaarndam. Punt is echter dat het sluiscomplex in de dorpskern van Spaarndam op belangrijke onderdelen niet meer aan de meest recentste normen voldoet. De laatste grote renovatie van de kademuren is namelijk ook geschiedenis en dateert alweer uit 1927. Dat ze het einde van hun levensduur naderen is evident. Tussen de verouderde kadeplanken spoelt het water grond weg, met verzakkingen en spoelgaten als gevolg. Ook de conditie van de houten kadefundering was langdurig onderhevig aan de tand des tijds. De kademuren zijn daarom ook afgezet en waarschuwingsborden zijn geplaatst.

Ontwerppuzzel

Eén ding staat als een paal boven water: de urgentie om de kademuren te vervangen, zodat de situatie weer veilig is. Daarvoor zijn allerlei scenario’s denkbaar, waarbij uiteenlopende belangen, meningen en risico’s om een zorgvuldige afweging vragen. Dat betekent een complexe ontwerppuzzel voor het bouwteam, waarvoor het hoogheemraadschap van Rijnland ook Beens Groep heeft uitgenodigd. Voor Rijnland zijn de betrokkenheid, het specialisme op het gebied van kademuren en de innovatieve kracht van Beens Groep bijzonder welkom. 

Wilt u weten hoe de werkzaamheden stapsgewijs worden uitgevoerd?
Bekijk dan de twee onderstaande animatiefilmpjes.

Fase 1

Stabiliteit waarborgen
De markante kademuren krijgen weer dezelfde historische uitstraling. Fred Groot, projectleider van Beens Groep: “Voor de vervanging van de kademuren gelden strikte voorwaarden. We moeten de monumentale waarden overeind houden en de stabiliteit van de kade waarborgen. Tegelijk mag de fundering van de omliggende, grotendeels monumentale, panden niet onder de werkzaamheden lijden.” Bij het beoordelen van de ontwerpopties wordt de visie van deskundigen op het gebied van cultureel erfgoed, funderingen en monumentale bomen ook meegenomen. Ook de omwonenden worden bij de afwegingen betrokken.

Innovatieve noodmaatregel

Uit duikinspecties is gebleken dat de kademuren slechter zijn dan voorzien. De vergunningentermijn en de zakelijk-recht-gesprekken over de toe te passen verankering zorgen er echter voor dat de vervanging van de kademuren pas kunnen starten als dit gereed is. Daarom is er nu een tijdelijke oplossing. Om de veiligheid zolang te garanderen heeft Beens Groep een innovatieve noodmaatregel bedacht om de kades te stabiliseren. “De Kolksluis wordt laag voor laag met zand gevuld, tot ongeveer een halve meter onder de waterlijn”, legt Groot uit. Zo bouwt de stabiliteit zich langzaam langs de kademuren op. Ook de slappere bodem van de sluiskolk wordt zo gestabiliseerd. De laagjes vormen uiteindelijk één hard zandpakket. Een speciale zandsproeimethode zorgt ervoor dat er geen groot materieel zoals kranen of pontons de Kolksluis in hoeft.”

Fase 2


Veiligheid geborgd

De noodmaatregel houdt de kademuren van de Kolksluis tot de vervanging stabiel. Zo borgen het hoogheemraadschap van Rijnland en Beens Groep samen de veiligheid in de Kolksluis. Groot: “Deze innovatieve oplossing is simpel, relatief goedkoop, snel en veilig. Hij is overal toepasbaar waar de watergang in functie kan blijven door het veiligstellen van binnenstedelijke kademuren.” De werkzaamheden voor de tijdelijke oplossing starten deze maand, de definitieve vervanging van de kademuren volgt.

arrows-right betekenisvol betrokken bekwaam facebook linkedin