Nieuwe kade geeft erfgoed toekomst

Een plek vol maritieme historie

"De oude betonnen steiger werd in 1948 door Rijkswaterstaat gebouwd, nadat de Duitsers tijdens de oorlog de kades van de binnenhavens onklaar hadden gemaakt," vertelt Sander Jacobse, projectleider en directievoerder namens de gemeente Vlissingen. "Het PSD-gebouw erachter fungeerde jarenlang als werkplaats. Veerschepen meerden aan de steiger af voor onderhoud. De locatie is van historische waarde voor Vlissingen, maar de steiger verkeerde in slechte staat. Nadat onderzoek uitwees dat de constructie beperkt belastbaar was, hebben we de kade uit veiligheidsoverwegingen zelfs afgesloten. Kortom, de bestaande kade was niet geschikt voor de ambities die de gemeente met het gebied heeft. Voor de transformatie van het PSD-gebouw naar een hypermodern complex voor zoutwater-, warmte- en waterstofonderzoek is een stevige kade noodzakelijk."

Van steiger naar solide kade

De gemeente koos voor een duurzame oplossing: een volwaardige kadeconstructie in plaats van de oude situatie, een betonnen steiger boven het water. Voor Beens Groep begon het project met het slopen van de steiger. Daarbij bleek de werkelijkheid weerbarstiger dan tekeningen deden vermoeden.

"Het slopen van de betonnen steigervloer bleek lastiger dan vooraf ingeschat," vertelt projectleider Elvin Melissant van Beens Groep: "De betonlaag was dikker dan verwacht. Het oorspronkelijke plan om de vloer te zagen en op te hijsen bleek niet haalbaar binnen de beschikbare uitvoeringstijd. Uiteindelijk hebben we een hydraulische knipschaar ingezet om de steiger gecontroleerd te demonteren."

Na de sloop kwamen de funderingspalen van de steiger tevoorschijn. Voor deze palen moest de nieuwe damwand worden aangebracht met verankering tussen de palen door. "Ook het plaatsen van de damwandplanken was niet eenvoudig," vertelt Melissant: "De bodem bestaat uit verschillende lagen, waarvan sommige uitzonderlijk hard bleken. We hebben zwaarder materieel moeten inzetten om de damwandplanken veilig en nauwkeurig op hun plek te trillen."

Oplossingen voor onverwachte uitdagingen

Juist bij dit soort uitdagingen blijkt hoe belangrijk goede samenwerking is. Omdat de exacte situatie pas duidelijk werd na de start van de werkzaamheden, moesten er tijdens de uitvoering nog diverse keuzes worden gemaakt. Volgens Jacobse lag daar een belangrijke meerwaarde van Beens Groep. "De sloop liep vertraging op en bracht extra kosten met zich mee. Dan moet je openstaan voor elkaars belangen en samen zoeken naar oplossingen. Dat hebben we gedaan. Beens is sterk in het bedenken van praktische oplossingen."

Eén van de grootste uitdagingen zat in de verankering van de damwandplanken. Het historische PSD-gebouw staat relatief dicht op de kade en heeft een fundering van betonnen palen. De ankers mochten niet voorbij de fundering komen om eventuele schade te voorkomen. "De beschikbare ruimte was beperkt," legt Jacobse uit: "Daardoor moesten de ankers onder een flinke hoek worden aangebracht en dat stelt grenzen aan de zwaarte van de damwandconstructie. Een lichtere uitvoering maakte de constructie bovendien betaalbaarder en verminderde het risico op schade door trillingen. Gedurende het hele project – van sloop tot afwerking kade - zijn de omliggende gebouwen overigens zorgvuldig gemonitord."

De ruimte onder de voormalige steiger was gevuld met water, afgescheiden van de haven door golfwerende platen. "Nu hebben we de ruimte opgevuld", vertelt Melissant: "Om de belasting op de damwand te beperken is in het ontwerp gekozen voor lichtgewicht kleikorrels in plaats van zand. In totaal hebben we zo’n 3.300 kubieke meter kleikorrels vanuit België laten verschepen. Omdat droge korrels gaan drijven, werden ze al verzadigd aangeleverd. Daarna hebben we de damwanden afgewerkt met een betonnen deksloof, gemaakt door onze collega's van KLB Waterbouw. Na een laag granulaat is de kade met betonplaten afgewerkt."

Korte lijnen, goed resultaat

Hoewel dit de eerste gezamenlijke opdracht van Beens Groep en de gemeente Vlissingen was, kijken beide partijen positief op de samenwerking terug. "Juist wanneer er onverwachte situaties ontstaan, merk je hoe een samenwerking functioneert. Ik heb de mensen van Beens Groep leren kennen als vakbekwame professionals die weten waar ze mee bezig zijn en goede adviezen geven. Dat we tevreden zijn blijkt ook uit de verstrekte vervolgopdracht voor noodreparaties aan andere kades", aldus Jacobse.

Ook Melissant kijkt tevreden terug: "De samenwerking was constructief en de lijnen waren kort. Dat gold niet alleen voor de gemeente, maar ook voor de directe omgeving. Met Oceanwide Expeditions waren er de lijnen kort wat betreft de beschikbaarheid van de naastgelegen kade. De zeeverkenners van scoutingclub De Watergeuzen konden in het weekend gewoon met hun zeilbootjes op pad."

Fundament voor de toekomst

Met de oplevering van de nieuwe kade is niet alleen een waterbouwkundig project afgerond. Er is ook een belangrijk fundament gelegd voor de toekomst van het voormalige PSD-gebouw. Jacobse vat het belang van het project treffend samen: "We hebben gekozen voor een solide kade die past bij de toekomstplannen voor deze locatie en bij het behoud van een belangrijk stuk erfgoed."